Xung đột lợi ích

Việc đưa ra các nhận định, phân tích là dịch vụ nhưng cũng đồng thời là một phần trách nhiệm của các CTCK đối với khách hàng. Tuy nhiên, một vấn đề tế nhị là xung đột quyền lợi giữa tổ chức phân tích và NĐT vì chính tổ chức cũng là một chủ thể trên thị trường. Một CTCK đang “cộm” lên với việc đăng ký cùng mua/bán khối lượng lớn CP của một DN đang niêm yết tại HoSE (2,5 triệu đơn vị).

Sẽ không có gì đáng nói nếu tổ chức này suốt thời gian đăng ký chỉ thấy bán ra mà không mua. Kết quả là hết thời hạn giao dịch, Cty bán sạch được 2,5 triệu CP mà không mua vào một CP nào với lý do giá không phù hợp.

Lạ hơn là một tháng trước khi bán ra, CTCK đã dày công soạn một báo cáo dài hơn 20 trang phân tích chi tiết về DN đó. Số các gạch đầu dòng phân tích về triển vọng nhiều gấp đôi các phân tích về rủi ro.

“Chúng tôi ước tính giá hợp lý của CP ở mức 51.700đ. Đây là mức giá được tính toán trên cơ sở kết hợp 3 phương pháp PE, RI và NAV với các giả định thận trọng và chặt chẽ. Chúng tôi khuyến nghị mua/nắm giữ đối với CP này cho cả mục tiêu đầu tư ngắn hạn và dài hạn” - báo cáo khẳng định chắc nịch.

Báo cáo tung ra khuyên mua, nắm giữ nhưng chính CTCK lại nhanh tay xả hàng. Trong 2 tháng 6 và 7, CTCK đã bán 2,5 triệu CP trên. Biên, độ dao động giá nằm trong khỏang từ 33.600đ đến 26.700đ, tức là rẻ hơn nhiều mức giá CTCK đã xác định là phù hợp để mua! Không biết lúc CTCK chấp nhận chạy hàng giá rẻ như vậy có nhớ đến khuyến cáo của chính mình hay không.

Chuyên gia…"vuốt đuôi”

“Nếu đọc các báo cáo phân tích hằng ngày của CTCK đăng tải đầy rẫy trên các phương tiện truyền thông thì thấy quan điểm của họ “đảo chiều” nhanh chẳng kém thị trường” - một NĐT nhận xét trên mạng. Có CTCK thì bị NĐT “tố” kịch liệt vì mới mấy hôm trước khuyên NĐT mua, CP chưa kịp về đã thấy khuyên bán. Có CTCK còn khuyên NĐT nên “nằm im” không mua, nhưng hôm CK tăng lại thấy khuyên bán ngay. “Không hiểu theo các khuyến cáo này thì NĐT lấy CP ở đâu ra mà bán”?

Đã có thời điểm một số CTCK đưa ra danh mục giao dịch giả định như thật để tăng sức nặng cho các đánh giá, nhận định của mình. Tuy nhiên đến nay, hầu như vắng bóng các sản phẩm như vậy.

Đa số CTCK chỉ đưa ra các nhận định chung chung về thị trường, hoặc khuyên mua tại mức hỗ trợ, bán tại mức kháng cự! “Chủ yếu vì không đủ người làm, phần khác vì chuyện lời lỗ là bình thường nhưng NĐT không hiểu đâu là ngắn hạn, dài hạn, đâm ra Cty mang tiếng oan” - một GĐ phân tích thẳng thắn thừa nhận.

Không chỉ với tổ chức, một NĐT lâu năm thật thà kể: Người ta có nói lật lọng như “trader” (nhà đầu cơ, lướt sóng ngắn) cũng phải. Hôm qua nói một kiểu, hôm nay đã làm ngược lại. Nhưng dân trong nghề lại gọi đó là tính linh hoạt.

Này nhé: Kết luận của ông đưa ra lúc 4h chiều, tức là chỉ dựa trên những thông tin ông có được đến 4h kém 5 phút thôi. Chỉ cần 4h 5 phút, ông có thông tin mới, có diễn biến mới mà những sự kiện đó bác bỏ kết luận trước đó 5 phút thì ông phải làm sao? Một là cứ theo quyết định cũ để được tiếng là ăn nói giữ lời và ông sẽ chết, hay ông chịu mang tiếng lật lọng để sống?

“Chuyên gia tư vấn” này cho biết, cũng không ít lần phải muối mặt với bạn bè vì mang tiếng tư vấn “đểu”. Hôm trước tư vấn vẫn mua được, nhưng chiều hôm sau đi café đã thấy bảo bán sạch rồi, cứ như lừa nhau vậy. Anh bạn phân trần lúc trao đổi qua điện thoại, anh còn chưa biết những thông tin “mật” về CP đó. Đến sáng mới biết thì chỉ còn nước chạy cho nhanh, quên béng mất ông bạn chưa kịp cập nhật tình hình!

Sáu năm “trầy da tróc vảy” với thị trường, anh bạn trên đúc kết được kinh nghiệm khi tiếp cận các phân tích nhận định: Thứ nhất, không bao giờ có “bữa ăn miễn phí”. NĐT phải luôn cẩn trọng thẩm định lại mọi căn cứ của khuyến cáo. Thứ hai, mọi phân tích nhận định đều mang dấu ấn chủ quan, có thể mâu thuẫn lợi ích.

Thứ ba, mọi nhận định, phân tích luôn có tính thời điểm: Tất cả các kết luận rút ra đều dựa trên những thông tin và dữ liệu ban đầu tính đến một thời điểm nào đó. Nếu có sự thay đổi trong căn cứ đầu vào thì kết luận có thể sai. Thứ tư, nhận định, phân tích khác với chiến lược giao dịch, không phải thấy nên mua nghĩa là mua bằng được. Thứ năm, luôn phải dự phòng kế hoạch sửa sai.

“Nói chung chỉ những người thiếu kinh nghiệm, không tự tin mới bị “loạn” trước các phân tích, nhận định đầy rẫy trên thị trường mà thôi” - NĐT này nhận xét.

(Theo LĐ)